Cao Bằng – vùng đất xinh đẹp có đến 90% diện tích là đồi núi với vị thế tựa sơn, hướng thủy. Bàn tay của tạo hóa đã ưu ái miền đất này khi ban tặng khí hậu thuận lợi, đất đai trù phú và nhất là những của ngon vật lạ không thể tìm thấy ở đâu khác. Sự khác biệt còn nằm ở trong nền văn hóa ẩm thực Cao Bằng với sự kết hợp tuyệt vời của những gia vị đặc trưng đến từ 11 dân tộc anh em sinh sống trên lãnh thổ này. Ăn gì khi đến Cao Bằng? Trong bài viết này hãy cùng chúng tôi khám phá các món ăn ngon nổi tiếng của Cao Bằng khi có dịp ghé thăm vùng đất này nhé!
Bánh coóng phù (Bánh trôi) – Cao Bằng
Bánh trôi là một món ẩm thực quen thuộc với mọi người, nhưng ở Cao Bằng người ta gọi là coóng phù (còn có tên khác là phù noòng) theo tiếng Tày. Cách thức làm bánh và nguyên liệu khác với cách làm bánh trôi thông thường.
Gạo nếp ngâm thêm một ít gạo tẻ, sau đó mang gạo đi xát thành bột. Bột xát xong được đổ vào trong túi buộc chặt và treo lên để nước chảy xuống hết, bột làm bánh phải có độ dẻo vừa đủ. Nhân bánh là lạc rang giã nhỏ, có thể trộn thêm đường và hạt vừng. Người làm bánh nặn bột thành những viên bột nhỏ bằng đầu ngón tay cái, tiếp đó cho nhân bánh vào giữa rồi nặn cho bột tròn đều bao kín lấy nhân bánh. Những viên coóng phù thường có màu trắng tinh, nhiều người trộn bột với gấc hoặc ngâm gạo với lá cẩm để tạo thêm màu sắc mới lạ, vị và mùi thơm khác nhau.
Điều quan trọng nhất khi làm bánh là phải chọn được gạo ngon. Để bánh không bị bở mà dẻo và dai dù để qua đêm phải nhào bột thật kĩ rồi mới nặn bánh.
Sau khi nặn xong, thả bánh vào nồi nước sôi, chờ khoảng 5 phút khi bánh nổi thì dùng chiếc muôi có lỗ nhỏ vớt bánh ra để bánh ráo hết nước. Khi có người ăn thì người làm bánh mới thả bánh để không bị nhừ khi ăn. Bánh vớt ra chan thêm nước đường nóng là ăn được ngay. Nước đường nấu từ đường trắng hoặc đường đỏ, giã thêm gừng tươi nấu cùng.
Hiện nay, vào ngày Đông chí, các gia đình đều mua bánh coóng phù về để thắp hương tổ tiên. Các cửa hàng bán bánh coóng phù chỉ bắt đầu bán từ chiều muộn cho đến nửa đêm. Buổi tối mùa đông tại miền núi, cái lạnh như cắt da cắt thịt, nếu được thưởng thức một bát coóng phù nóng hổi, thơm lừng sẽ xua tan cái lạnh.
Với người Cao Bằng, bánh coóng phù không thể thiếu trong mùa đông lạnh giá. Bát bánh coóng phù nóng bỏng chan với nước đường thơm mùi gừng, có thể rắc thêm ít lạc rang giã nhỏ, nước cốt dừa cho thơm, như thế mới cảm nhận được sự độc đáo, vị ngon của bánh coóng phù. Với những người con của Cao bằng, coóng phù là món ăn làm ấm lòng người giữa tiết trời miền núi se lạnh khi mùa đông về.
Bánh cuốn canh – Cao Bằng
Bánh cuốn canh là một thức quà giản dị của vùng đất Cao Bằng. Khác với món bánh cuốn thông thường ở những vùng miền khác, bánh cuốn canh Cao Bằng thường được dùng với một chén súp nấu từ xương ngọt lịm chứ không phải nước mắm tỏi ớt. Hương vị hấp dẫn và cách thưởng thức đặc biệt của món ăn khiến bất cứ ai đã có cơ hội nếm thử đều sẽ lưu luyến khi nhớ về.
Người làm bánh lâu năm nơi đây chia sẻ để có mẻ bánh cuốn ngon, khâu đầu tiên là chuẩn bị nguyên liệu chính, đó là gạo. Gạo làm bánh là gạo tẻ được trồng trên đất Cao Bằng, hạt gạo trắng, đều, dẻo thơm và dai, nếu gạo không ngon, bánh sẽ không trắng mịn và không có mùi thơm đặc trưng”.
Để kịp buổi chợ sáng, các chủ quán thường bắt đầu công việc từ 4 – 5g sáng. Đầu tiên là lựa gạo, ngâm gạo. Gạo tẻ ngon vo sạch rồi nghiền thành bột loãng. Bột nước xay xong phải đảm bảo tiêu chuẩn sánh, dẻo, không đặc quá và cũng không loãng, đảm bảo bánh vừa dai và mềm.
Trước khi mở hàng, người bán mang gạo đi ngâm, vo sạch rồi đem xay ướt, bởi xát bột trước từ tối bánh sẽ không ngon, không thơm và bột cũng dễ chua nếu vào mùa nóng.
Đi kèm bát nước dùng được cho thêm vào vài thìa thịt băm nhuyễn, rắc chút hành xanh mướt trông vô cùng hấp dẫn. Chính vì vậy bánh cuốn Cao Bằng còn có tên gọi là bánh cuốn canh để phân biệt với bánh cuốn chấm nước mắm của vùng miền khác.
Tùy theo khẩu vị, có người thích ăn bánh cuốn canh không, người lại muốn thêm hương vị bằng quả trứng hay miếng giò.
Giò để ăn cùng bánh cuốn được gói cẩn thận trong những lớp lá chuối. Nếu bạn gọi bánh cuốn giò thì chủ quán cho giò vào cùng nồi canh xương đang ninh rồi vớt lên cùng bánh canh.
Còn với trứng, tùy yêu cầu của khách mà có thể trần chín bằng nước dùng, hoặc đập quả trứng vào miếng bánh đang tráng còn nóng hổi trên khuôn. Bánh chín cuộn bọc lấy lòng đỏ trứng gà sau đó sẽ cho ngay vào bát canh.
Ăn bánh cuốn Cao Bằng thưởng thức bát canh nóng, bánh cuốn nóng hổi, xuýt xoa trước độ cay của thứ tương ớt có vị quả mắc mật thơm dịu, người ăn có cảm giác vùng cao như rất gần. Bánh cuốn canh vì thế giản dị như một thứ quà đầy lưu luyến mà bất cứ ai dừng chân ở Cao Bằng không thể không thưởng thức.
Bánh Khảo – Cao Bằng
Từ xa xưa, Bánh khảo được coi như một thứ lương khô của người dân tộc Tày, Nùng ở Cao Bằng. Bánh được làm nhiều nhất vào dịp Tết, có ưu điểm là dù để lâu cũng không mốc, không thiu, nên với phong tục đón Tết trong cả tháng đầu xuân, thì chừng nào trong nhà còn bánh khảo, chừng đó vẫn còn là Tết.
Vào dịp Tết, trên bàn thờ, người dân Cao Bằng thường xếp nhiều chồng bánh khảo bên cạnh những cặp bánh chưng vuông vắn. Khách đến vào những ngày Tết, việc đầu tiên là gia chủ mời dùng bánh khảo, vừa để tỏ lòng mến khách vừa để khách được thưởng thức hương vị của thứ bánh cổ truyền và bánh khảo cũng là món quà biếu khi khách lên thăm Cao Bằng hay gửi cho những người con xa quê. Đôi vợ chồng mới cưới ngày đầu năm về thăm bên ngoại, ngoài đồ lễ không thể thiếu gói bánh khảo.
Làm bánh khảo không quá khó, nhưng để có được những phong bánh khảo thơm ngon, cần trải qua nhiều công đoạn và đòi hỏi người làm phải thật khéo léo, tỉ mẩn, công phu. Vào khoảng ngày 20 tết, người Cao Bằng đã đi chợ chọn loại gạo nếp ngon, thơm, hạt tròn, mẩy nhất để làm bánh khảo. Gạo mua về, sau khi đã đãi sạch, bỏ những hạt tấm, được rang giòn đều. Rang gạo phải hết sức cẩn thận, vì nếu rang chưa đủ độ chín thì bánh sẽ không thơm. Còn nếu gạo rang quá lửa thì bột xay sẽ ngả màu sẫm, bánh mất mùi thơm. Gạo nếp rang xong được xay mịn bằng cối đá, bột càng mịn bánh càng ngon. Ngày nay, nhiều người xay gạo bằng máy nên đỡ vất vả, bột mịn đều hơn. Bột xay xong, được cho vào mẹt, thúng có lót giấy bản để ủ, hay phơi sương cho ỉu, dễ liên kết, công đoạn này còn gọi là “hạ thổ”, cũng không kém phần quan trọng.
Đường dùng làm bánh khảo thường là đường kính hoặc đường phên (loại đường được sản xuất thủ công từ mật mía). Nếu là đường phên thì phải chọn những miếng đường vàng rộm. Tuy nhiên, dù dùng loại đường nào thì cũng phải được giã thật mịn. Đường có mịn, khi trộn với bột mới tạo độ kết dính cao. Trộn bột nếp với đường, dùng tay vò hay dùng cán để cho bột hòa đều với đường. Muốn thử xem bột và đường đã đủ độ kết dính chưa, người ta thường nắm một nắm bột rồi đập vào thành chậu, bột không tan ra tức là bột đã kết dính tốt, có thể cho vào khuôn làm bánh.
Muốn bánh khảo thêm ngon, thêm bùi, nhân bánh cũng phải đủ vị và được chuẩn bị kỹ lưỡng. Nhân bánh gồm có lạc, vừng và thịt mỡ. Vừng đen hoặc lạc rang giã nhỏ, luộc chín mỡ lợn, thái hạt lựu rồi đem ướp với đường kính.
Sau khi chuẩn bị xong bột và nhân bánh, người ta tiến hành nén bánh. Khuôn làm bánh khảo cũng tùy loại, thông thường, khuôn có hình vuông cỡ 40×40 cm. Nén bánh vào khuôn là công đoạn đòi hỏi sự khéo léo của người làm bánh. Nén mạnh tay quá bánh sẽ cứng, nếu nhẹ quá thì bánh lại dễ bị bở, vỡ vụn ra, không thành miếng, mất ngon.
Trước khi cho bột bánh vào khuôn, người ta dùng lông gà rắc đều lên giấy lót một lớp bột sống, rồi đổ lớp bột đầu tiên vào và ép nhẹ cho phằng. Tiếp đến, rải đều lớp nhân, cho thêm một lớp bột vào, sao cho hai phần bánh bên ngoài lớp nhân bằng nhau rồi ép mạnh để hai lớp bánh kết vào nhau. Dùng dao cắt bánh ra thành từng bánh nhỏ như trong khung đã có vạch định sẵn (thông thường mỗi khung có từ 12 – 18 bánh). Việc chia, cắt bánh phải làm ngay sau khi ép bột, bởi nếu để lâu bột sẽ khô, khó cắt. Khi khía vẫn phải dùng lông gà vẩy bột sống để tránh dính và khi ăn bánh, ta dễ dàng bẻ ra, hai miếng bánh không dính vào nhau.
Sau khi gỡ bánh ra khỏi khuôn thì gói bánh bằng giấy bản (giấy thủ công, dễ thấm, màu trắng) hoặc bằng giấy làm vàng mã với đủ các màu rực rỡ, xanh, đỏ, tím, vàng. Trên tờ giấy hình vuông, bánh đặt chéo thành 4 hình tam giác gấp vào, dùng hồ dán (bột làm bánh) dính 4 đỉnh tam giác lại là được. Phong bánh khảo sau khi hoàn thành sẽ có hình chữ nhật, to nhỏ dày mỏng tùy theo người làm. Bánh khảo Cao Bằng có vị thơm của bột nếp, vị bùi của vừng và lạc rang, vị ngậy của mỡ lợn, vị ngọt thanh của đường. Tất cả hòa quyện với nhau, thật đậm đà không thể nào quên.
Đối với bà con các dân tộc ở Cao Bằng, bánh khảo là loại bánh không thể thiếu trong những ngày tết Nguyên Đán. Câu chuyện đầu năm mới trở nên thân tình, ấm cúng hơn khi nhấp ngụm trà nóng với phong bánh khảo thơm ngon. Ngày nay, khi cuộc sống của người dân đã khấm khá hơn trước nhiều, người ta làm bánh khảo quanh năm. Những chiếc bánh khảo thơm ngon được bày bán quanh năm ở các khu chợ của tỉnh Cao Bằng để phục vụ khách du lịch.
Bánh chè Lam – Cao Bằng
Bánh chè lam là món ăn được bà con các dân tộc Cao Bằng làm từ xưa trong dịp Tết Nguyên đán hằng năm. Món ăn này tuy không quá lạ lẫm với nhiều vùng miền nhưng hương vị chè lam Cao Bằng chắc chắn vẫn sẽ đem đến cho bạn nhiều ấn tượng thú vị.
Nguyên liệu để làm bánh chè lam vô cùng đơn giản, đó là từ bột gạo nếp rang, lạc rang, gừng và mạch nha. Trong đó, việc chựa chọn nguyên liệu để làm bánh này vô cùng quan trọng. Đầu tiên, gạo nếp nhất định phải là loại gạo có hạt to, mẩy, đều và chắc. Đem gạo rang trong chảo to, lửa phải đều, không được quá to hay quá nhỏ. Người nấu phải liên tục đảo đều tay để có gạo chín không bị sượng, Sau đó, chờ khi gạo nguội thì dùng cối xay để có được thứ bột mịn màng, thơm nồng để làm bánh.
Các nguyên liệu khác cũng cần chuẩn bị sẵn sàng. Gừng để làm bánh chè lam nên chọn loại gừng già ta củ nhỏ thì chè vị thơm. Đem gừng đi cạo vỏ, rửa sạch hấp chín rồi thái mỏng nhuyễn. Làm như vậy thì gừng mới bớt nồng và dẻo thơm hơn. Lạc cũng chọn những hạt to đều làm sạch rồi rang thơm giã dập vừa phải.
Công đoạn quan trọng nhất khi nấu món bánh chè lam chính là thắng mật. Chọn được mật ngon thì quan trọng nhưng thắng kẹo càng quan trọng hơn. Đem mật đun trong nồi gang quấy đều trên bếp lửa nhỏ cho đến khi mật sánh mịn lại, sau đó mới bỏ các nguyên liệu khi nãy vào. Người làm bánh cũng cần gdiều chỉnh độ lửa và đảo đều tay vừa để bột không bị dính và không bị cháy.
Khi bánh đổ chín sẽ đổ chè làm vào một cái mâm đã rắc sẵn bột nếp để giúp cho bánh không bị dính, lại tạo thêm một lớp áo mới trắng ngần bắt mắt hấp dẫn thực khách. Bánh chè làm là sự kết hợp hài hòa giữa độ ngọt của mật, độ mịn dẻo của bột nếp, thêm chút cay của gừng, bùi bùi của lạc.
Bánh chè lam ngon nhất khi uống cùng nước chè nóng. Nước chè vừa làm đậm thêm vị gừng và vị mật mía, đồng thời gia giảm lại độ ngọt nên khi ăn rất thú vị.
Bánh chè lam Cao Bằng vẫn luôn mang một hương vị của thiên nhiên vùng cao. Tất cả đều để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng du khách khi đến nơi đây vừa ăn bánh vừa thưởng ngoạn khung cảnh. Đặc sản Bánh chè làm nơi đây luôn là lựa chọn số một trong việc chọn lựa quà cho mọi người khi đến đây du lịch.
Bánh áp chao – Cao Bằng
Một lần lên Cao Bằng bạn nhất định phải thưởng thức vịt quay 7 vị, lạp xường hun khói, xôi trám…và không thể bỏ qua những chiếc bánh áp chao Cao Bằng vàng ruộm, béo bùi của nhân thịt quện với vị nếp dẻo quạnh vô cùng hấp dẫn.
Cùng với bánh cuốn, phở vịt trứ danh, người Cao Bằng tự hào còn có một món ăn vặt dư sức níu chân khách du lịch đó chính là bánh áp chao. Bánh áp chao tại Cao Bằng thường chỉ được bán vào mùa thu khi trời bắt đầu trở gió.
Bánh áp chao có bề ngoài khá giống bánh rán nhưng phần nhân được làm từ thịt vịt chứ không phải thịt lợn băm, mộc nhĩ hay đỗ xanh như bánh rán bình thường. Người Cao Bằng gọi đó là bánh áp chao, hay còn gọi là bánh vịt chao.
Cách chế biến và nguyên liệu của loại bánh này không có gì quá đặc biệt. Vỏ bánh được làm từ hỗn hợp bột gạo nếp, gạo tẻ và một chút đỗ tương. Các nguyên liệu sau khi được chọn lựa kĩ sẽ đem ngâm, sau đó xát thành bột nhuyễn. Người làm bánh sẽ căn cứ và kinh nghiệm của mình mà trộn bột với nước theo tỉ lệ vừa đủ. Thịt vịt sau khi bỏ da, cắt thành miếng mỏng vừa ăn sẽ được tẩm ướp gia vị vừa đủ để làm nhân.
Người làm bánh bỏ một lớp bột vào khuôn hoa, rồi bỏ thịt lên trên, thêm một lớp bột nữa bọc nhân lại rồi đem rán. Khi nào bánh nổi lên mặt dầu, hai mặt vàng rụm là được.
Bánh có vị ngậy của bột nếp, vị thơm béo của thịt vịt. Bên ngoài giòn tan, bên trong mềm mại óng ả. Bánh được ăn cùng với nộm đu đủ bào sợi mỏng. Vị ngậy quyện với vị chua ngọt tạo thành sức hấp dẫn khó cưỡng lại.
Nức tiếng xa gần nên với người dân nơi đây, khi hỏi về đặc sản vùng miền, họ luôn tự hào giới thiệu món bánh áp chao – thứ quà quê bình dị nhưng vô cùng thơm ngon. Và có lên đây, có thưởng thức những chiếc bánh này mới hiểu vì sao nhắc đến Cao Bằng là phải nhắc đến bánh áp chao và ngược lại, nói đến bánh áp chao là người ta lại nhớ tới Cao Bằng.
Bánh trứng kiến (Pẻng Rày) – Cao Bằng
Có dịp đến Cao Bằng vào tháng 3, 4 âm lịch, du khách sẽ có cơ hội được thưởng thức món đặc sản rất riêng của miền non nước này – bánh trứng kiến. Dù là món ăn dân dã, nhưng với mỗi người dân Cao Bằng đều mong đến mùa để được thưởng thức. Với du khách nếu đã một lần trải nghiệm sẽ rất cồn cào khi ai đó nhắc đến.
Người Cao Bằng gọi món bánh trứng kiến là Pẻng Rày. Cứ độ tháng 3 âm lịch, các phiên chợ vùng cao trên địa bàn Cao Bằng lại bày bán món bánh làm từ trứng kiến dân dã, béo, ngậy không thể lẫn với hương vị nào khác.
Nguyên liệu chính làm bánh là trứng non của loài kiến đen, bột gạo nếp và lá cây vả. Để lấy được trứng kiến người dân phải vào rừng sâu, tìm những tổ kiến to màu đen thường được làm trên những cây cao. Lá cây vả dễ tìm hơn, đây là loại cây có nhiều ở Cao Bằng. Để làm bánh phải chọn loại lá bánh tẻ, bánh sẽ thơm và mềm hơn lá già.
Trứng kiến sau khi rửa sạch được phi với hành khô, người ta thường trộn thêm một ít thịt ba chỉ băm nhỏ, lạc, vừng rang, lá kiệu… để nhân bánh thêm ngon và ngậy hơn.
Phần vỏ bánh được làm từ bột gạo nếp nương. Có thể pha một tỷ lệ nhất định với bột gạo tẻ, bánh sẽ ngon hơn. Bột gạo được dát mỏng dày cỡ nửa phân lên trên lá vả rồi rắc nhân lên, sau đó bỏ thêm 1 miếng vỏ bánh lên bên trên và gói lá sao cho bọc kín được hết phần vỏ bánh.
Tiếp đó, bánh sẽ được cho vào nồi hấp trong khoảng một giờ là chín. Để miếng bánh đẹp hơn, khi chín người ta thường cắt từng miếng nhỏ vuông bày ra đĩa hoặc hộp.
Bánh trứng kiến có vị ngậy của nhân lạc thịt cũng như vị bùi giòn của trứng kiến đen, vị thanh mát của lá vả. Loại bánh này có tác dụng rất tốt trong việc giải nhiệt cơ thể.
Thưởng thức bánh trứng kiến, du khách sẽ cảm nhận được hương vị đặc biệt của núi rừng Đông Bắc. Đây là món ăn độc đáo, lạ miệng, vừa béo ngậy mùi trứng kiến mà không ngán, lại giữ được bản sắc văn hóa cổ truyền của dân tộc Tày, Nùng Cao Bằng.
Phở chua – Cao Bằng
Phở chua Cao Bằng khi mới ăn lần đầu, có thể nhiều người sẽ chưa quen vị. Nhưng khi đã ăn quen thì vị thơm ngon của các loại gia vị, chua chua, ngọt ngọt của nước sốt và độ dai dẻo của bánh phở sẽ khiến bao du khách phải nhớ nhung.
Phở chua là một món ăn được chế biến khá cầu kỳ. Nguyên liệu chính là bánh phở, nhưng phải là bánh tráng xong để nguội, vừa dẻo vừa dai, không nát. Thịt lợn phải là thịt ba chỉ, sau khi tẩm ướp, rán giòn, có màu vàng sậm. Riêng vịt quay, phải chọn những con vịt béo tròn, cho các gia vị như lá hoặc quả mác mật, hạt dổi… vào trong bụng khâu lại, sau đó xoa mật ong lên lớp da, quay trên than hồng cho thật vàng.
Tiếp đến là miến dong, miến làm phở chua là miến có màu hơi sậm (chưa tẩy trắng) chao qua mỡ cho giòn. Một nguyên liệu không thể thiếu là khoai tàu, người Tày ở Cao Bằng gọi là “phước hom” (củ to, bở và ngọt, chỉ có ở Cao Bằng, Bắc Kạn) thái chỉ, chao qua mỡ cho thật vàng và giòn. Gan lợn thái mỏng, rán sém mặt; dạ dày lợn làm sạch, luộc qua rồi đem rán. Ngoài các nguyên liệu chính nói trên, món phở chua còn có các gia vị khác như lạc rang, các loại rau thơm như húng, mùi; hành, dưa chuột thái mỏng…
Khi đã chế biến các nguyên liệu và gia vị đầy đủ, người nội trợ mới tiến hành pha trộn nước phở. Công đoạn này phải làm thật khéo và cẩn thận vì đây là khâu quan trọng, nó quyết định món phở chua có ngon hay không. Nước để trộn phở gồm nước hầm pha giấm, đường, mì chính đun lên, cho thêm chút bột đao (hoặc bột dong riềng). Nước trộn phở đạt có màu vàng, sánh, nếm có vị chua ngọt.
Bánh phở sau khi xóc nước sôi, tãi ra cho thật nguội, đựng trong vào bát to, cho các gia vị lên trên, rắc lạc rang giã nhỏ và tưới nước trộn. Phở được trộn đều, nhanh tay và tránh bị nát. Tuỳ theo khẩu vị của từng người mà có thể thêm gia vị như ớt, hạt tiêu… Phở chua là món ăn nguội, thành phần có nhiều chất béo, nhưng ăn không có cảm giác ngấy.
Du lịch và khám phá ẩm thực Cao Bằng, bạn nhất định phải tìm và thưởng thức món phở chua trứ danh để tận hưởng vị ngon đặc trưng của một trong những món ăn “thương hiệu” ở xứ này. Chắc chắn, bạn sẽ bị quyến rũ ngay từ lần đầu tiên và sẽ còn thèm thuồng mỗi khi nhắc về món ăn hấp dẫn này.
Vịt quay 7 vị – Cao Bằng
Tỉnh Cao Bằng nước ta cũng có một món vịt quay mà khi ăn ai cũng phải tấm tắc đó là món vịt quay 7 vị. Gọi là món vịt quay 7 vị vì người Cao Bằng dùng đến 7 loại gia vị khác nhau để ướp món thịt vịt này.
Vịt quay 7 vị là món ăn đặc trưng của người Tày ở Cao Bằng, hoàn thành được món ăn đỏi hỏi một quá trình tỉ mỉ, công phu ngay từ khâu chọn vịt. Vịt cỏ không dùng được, ngược lại vịt quá to, nhiều mỡ cũng bị loại. Vịt vừa phải, chắc thịt, sáng lông, nặng khoảng 1,8 kg, 2 kg được làm sạch, mổ moi cho khéo rồi nhúng qua nước sôi làm săn thịt.
Quan trọng nhất là khâu ướp vịt. Mắm, muối hoà lẫn trong nước 7 vị rót từ từ vào bụng vịt để gia vị ngấm sâu vào từng thớ thịt. Một chiếc lạt tre dẻo, chẻ mỏng và chuốt nhọn đầu dựng làm kim, khâu bụng vịt, giữ cho nước không chảy ra ngoài. Theo nhiều người 7 vị đó có lẽ là bí quyết riêng của người Tày sống ở miền đông tỉnh Cao Bằng. Vịt được thổi phồng và nhúng qua nước sôi một lần nữa, sau đó rưới mật ong và quét dấm lên khắp thân. Cách làm này khiến cho thịt vịt vừa mềm, vừa có vị đậm của mật ngọt, lại không bị khô da khi nướng trên than hồng.
Nước dùng trong bụng vịt được đổ riêng ra bát, dùng luôn làm nước chấm hoặc tưới lên đĩa thịt. Con dao nhà nghề phập từng nhát một để tạo ra những miếng thịt sắc cạnh, còn nguyên lớp da. Lớp thịt sau vừa chín tới, mềm và ngọt. Nhưng quyến rũ hơn cả là mùi thơm vô vùng khó tả. Vịt sau khi quay được chặt nhỏ xếp ra đĩa, da óng màu mật, rộm vàng cánh gián. Thịt ăn chắc ngọt, mềm nhưng không bở, không dai. Mỗi khi răng cắn ngập vào miếng thịt, người ta phải nhai thật chậm để thưởng thức hết vị ngọt của mật ong rừng quyện với vị béo của dầu, vị ngon của miếng vịt non đầu tháng săn chắc.
Cắn một miếng thịt, lớp vỏ ngoài màu vàng mật ong giòn rụm nhưng thững thớ thịt bên trong lại có màu hồng đào vừa chín tơi, thơm mềm. nhúng miếng vịt cắt lát vào bát nước chấm đậm đà. Hương vị vô cùng quyến rũ, hình thức và quá trình làm ra món ắn tinh tế không kém bất kì món ắn sang trọng nào, thưởng thức món ăn sẽ là một sự quyến rũ khó tả đối với bất kì du khách nào
Không như các món ăn dân dã khác ở Việt Nam, vịt quay 7 vị mang trong mình sự tỉ mỉ là cầu kì hơn rất nhiều, điều này xuất phát từ 7 thứ giá vị nêm nếm để có thể tạo nên một món vịt đúng điệu. Nếu có dịp đi du lịch Cao Bằng, du khách đừng quên thưởng thức vịt quay 7 vị trong thực đơn của mình nhé!
Nằm khau (Khâu nhục) – Cao Bằng
Nằm khau – món thịt ba chỉ hầm nhừ cách thủy, hay còn gọi “khau nhục”, “khâu nhục”, là món ăn truyền thống của người Tày, Nùng Cao Bằng được dùng phổ biến trong dịp lễ, Tết, cưới hỏi… Mỗi địa phương có cách chế biến khác nhau, nhưng đều mang đậm nét đặc trưng riêng của người miền núi.
Nằm khau được chế biến cầu kỳ, tốn thời gian, phải có đầy đủ các loại gia vị cần thiết, dù thiếu một thứ gia vị cũng không thành món nằm khau thơm ngon, hấp dẫn. Bí quyết để làm món nằm khau là chọn nguyên liệu tươi, ngon, cho gia vị phù hợp và làm kỹ trong từng khâu chế biến, khi chín mới đạt độ chuẩn.
Nguyên liệu để làm món nằm khau, gồm: thịt lợn ba chỉ, húng lìu, ngũ vị hương, tỏi, ớt, rượu, dấm, bột ngọt, hạt tiêu… Thịt lợn ba chỉ tươi ngon, cắt thành miếng vuông 16 x 16 cm, rửa sạch, đem luộc khoảng 30 phút cho miếng thịt săn lại. Sau đó dùng vật nhọn xiên kỹ phần bì, xoa đều một lượt dấm hoặc nước cốt chanh lên trên bề mặt cho thấm đều. Thịt được ướp mắm, muối, bột ngọt, để khoảng 30 phút cho ngấm rồi cho vào rán trong chảo mỡ sôi, để bì chín vàng, nở phồng, giòn xốp thì vớt thịt ra để nguội và ráo mỡ rồi thái thành miếng dày chừng 2 ngón tay, mỗi miếng đều có bì, mỡ, thịt.
Tiếp theo là chọn khoai môn hoặc khoai lang củ ngon, to, gọt sạch vỏ. Thái lát khoai thành từng miếng to bằng miếng thịt rán, cho dầu vào chảo, đun sôi rồi thả khoai đã thái vào rán cho đến khi chín vàng, giòn thì vớt ra. Hỗn hợp gia vị để nấu nằm khau rất cầu kỳ, gồm: hành, tỏi, gừng, húng lìu băm nhuyễn, mác mật khô giã nhỏ, tương hạt, đường, hạt tiêu, dầu hào, ngũ vị hương, một ít rượu trắng…
Cho thịt đã thái cùng hỗn hợp trên đảo đều lẫn nhau, ướp chừng 15 phút cho ngấm gia vị rồi xếp thịt và khoai vào bát, cứ một miếng thịt xen kẽ một miếng khoai. Khi xếp phải lật ngược miếng thịt cho phần bì quay xuống dưới đáy bát, phần thịt quay lên phía trên để tiện cho việc rắc gia vị được ngấm đều.
Muốn món nằm khau hấp dẫn hơn, trước khi hấp cách thủy, hòa một ít đường đỏ hoặc đường kính với một chén nước, rưới đều lên bề mặt bát thịt đã sắp sẵn, dùng đĩa đậy kín bát rồi mới đưa vào nồi hấp cách thuỷ từ 3 – 4 giờ cho thịt chín nhừ. Khi lấy ra ăn lật úp ngược bát thịt ra đĩa, mở bát thấy mùi thơm ngào ngạt tỏa ra cùng màu vàng bắt mắt, có thể dùng ngay được. Khi ăn cho thêm vài cọng rau mùi ăn cùng càng thơm ngon hơn.
Món nằm khau đã trở thành món ăn truyền thống của người Tày, Nùng Cao Bằng, hầu hết ở đám cưới của người Tày, Nùng đều có món ăn này. Đối với thực khách, nằm khau là món ăn hấp dẫn khi được thưởng thức một lần sẽ nhớ mãi.
Bò gác bếp – Cao Bằng
Cao Bằng là nơi nuôi nhiều bò, nhất là các huyện Hà Quảng, Bảo Lạc, Bảo Lâm. Có dịp đến vùng đất cao xa vời vợi, thưởng thức đặc sản nơi này, bạn đừng bỏ qua món thịt bò gác bếp.
Bò ở Cao Bằng để cày bừa, kéo xe. Bò để thịt cũng nhiều. Trong đó, sấy khô là cách chế biến để bảo quản, dự trữ thịt bò của người dân địa phương, vừa để được lâu lại vừa có hương vị thơm ngon độc đáo.
Thịt bò dùng để sấy khô loại nào cũng ngon, không kén chọn. Nhưng ngon nhất vẫn là loại thịt mông, thịt bắp, vừa nạc vừa mềm. Thịt được xẻ ra thành từng miếng to nhỏ tùy ý. Nhưng thường to chừng hai ba ngón tay, dài chừng gang tay là vừa nhất.
Thịt được tẩm ướp bằng muối, nước cốt gừng và đặc biệt không thể thiếu rượu trắng. Trước khi ướp, khía vài đường trên miếng thịt cho gia vị ngấm đều. Ướp xong dùng lạt tre tươi xâu thịt thành từng xâu rồi treo trên gác bếp.
Bếp của người Tày, Nùng suốt ngày đêm lúc nào cũng ấm lửa. Hơi lửa, hơi khói hong cho thịt khô dần, săn cứng lại. Chừng mươi bữa nửa tháng là đem xuống dùng được.
Miếng thịt bò khô ám khói lửa có màu nâu sậm, rắn đanh. Khi ăn phải ngâm trong nước nóng cho thịt nở ra, rửa sạch rồi thái từng lát mỏng. Đợi chảo nóng già, bỏ chút dầu ăn, phi tỏi cho thơm rồi cho thịt vào đảo qua.
Khi những lát thịt đã se se, cho ít nước vào om cho thịt mềm lại. Tỏi bằm nhuyễn, gừng tươi thái chỉ đổ vào xào chung. Nêm thêm chút muối, bột ngọt cho vừa miệng. Thế là có đĩa bò gác bếp thơm phức.
Lát thịt bò có màu nâu đỏ, khô nhưng mềm, dai mà không xác, không bở, càng nhai càng thấy ngọt. Vị ngọt đặc trưng của thịt bò, vị cay cay, thơm thơm của gừng, tỏi hòa quyện thật ngon miệng. Thêm một ly rượu nhỏ nữa thì thật tuyệt.
Còn có cách ăn khác: vùi thỏi thịt khô vào tro bếp nóng hoặc hong qua than củi. Khi thấy thịt chín thơm, lấy ra, dùng sống dao dần qua cho mềm rồi xé sợi giống như khô mực, chấm với nước mắm gừng.
Trước đây người dân tự làm thịt bò khô gác bếp để dành ăn dần, tự cung tự cấp là chính. Bây giờ có nhiều cơ sở sản xuất, chế biến thịt bò khô bán ra thị trường. Tuy cách chế biến có khác cách làm truyền thống đôi chút là thịt bò được sấy bằng than củi trong lò, nhưng hương vị vẫn không vì thế mà kém đi.
Người nơi xa đến đây ai cũng mua một vài bịch thịt bò khô đem về làm quà, như để chia sẻ cùng người thân chút đặc sản của một vùng quê núi.
Lạp sườn gác bếp – Cao bằng
Lạp sườn gác bếp (hay lạp sườn hun khói) có rất lâu và trở thành một đặc sản của Cao Bằng. Lạp sườn ở đây mang đậm phong vị núi rừng, ăn rồi mới thấy khác.
Cách làm lạp sườn gác bếp không khó, cái khó là ở chỗ có làm nên hương vị cho đúng hay không. Khi mổ lợn, người ta lấy lòng non của lợn rửa sạch với rượu cho hết mùi, rồi chọn phần thịt ngon nhất xay hoặc băm nhỏ, tẩm ướp gia vị rồi nhồi vào phần lòng non đã rửa sạch.
Về phần gia vị có những gì thì mỗi nơi mỗi khác, tùy vào khẩu vị của người dân nơi đó mà làm, đấy cũng là bí quyết riêng mà chỉ đồng bào dân tộc mới có. Để làm nhân lạp sườn người ta chọn loại thịt nửa nạc nửa mỡ. Bởi nạc nhiều, lạp sườn sẽ khô, sác, mỡ nhiều, lạp sườn sẽ nhão, ăn mau ngấy nên loại thịt thích hợp nhất để làm lạp sườn là thịt vai. Thịt được lạng bỏ lớp bì, thái miếng vừa phải, ướp muối, đường, bột ngọt. Và không thể thiếu một ít rượu trắng, một ít nước gừng và một ít quả mắc mật khô xay nhỏ ướp cùng.
Theo kinh nghiệm của đồng bào nơi đây thì ướp thịt với rượu trắng và nước gừng như vậy khiến cho lạp sườn có mùi thơm rất đặc trưng, để được lâu mà không bị hỏng. Công việc phức tạp nhất là nhồi lạp xưởng. Với một chiếc phễu và một chiếc đũa, từ từ dồn thịt vào cho đầy phần lòng non đã chuẩn bị. Để dễ làm, cứ nhồi được chừng hai ba mươi phân thì buộc lại thành khúc.
Thỉnh thoảng lại lấy kim châm vài chỗ cho khí thoát ra để lạp sườn khỏi nứt. Nhồi xong thì đem lạp sườn đi phơi nắng cho khô dần. Hoặc đem hong trên gác bếp. Hơi ấm của bếp lửa sẽ làm lạp sườn se lại, săn chắc. Lạp sườn được nắng, được hơi lửa, cứ ánh lên màu đỏ hồng của thịt nạc xen những đường vân trắng ngà của thịt mỡ trông thật hấp dẫn.
Lạp sườn Cao Bằng có vị thơm ngon béo ngậy. Khi ăn chỉ cần cho lên hơ qua lửa hay đảo qua dầu cho dậy mùi là có thể ăn được.
Xôi trám – Cao Bằng
Lên Cao Bằng, ta sẽ gặp món xôi trám ở khắp nơi, từ nhà hàng sang trọng, tiệc cưới hỏi cho tới những bữa ăn ấm cúng dịp cuối tuần của các gia đình. Không giống như những loại xôi khác, xôi trám có vị thơm dịu dàng của nếp nương hòa với mùi thơm ngai ngái của trám rừng. Vị bùi của trám bao lấy những hạt nếp dẻo mọng, ăn hoài không ngấy và đặc biệt không có cảm giác bị nóng cổ dù ăn rất nhiều.
Muốn nấu xôi trám ngon, phải chọn được nếp nương đúng mùa, đem ngâm với nước chừng 3 tiếng, sau đó vo lại thật sạch, xóc với chút xíu muối để xôi vừa dền, dẻo lâu lại đậm đà. Trám tươi cho vào nồi đổ ngập quá nửa nước, đun nhỏ lửa, đến khi thấy nước nóng chừng 50 độ C thì tắt bếp, ngâm trám khoảng 2 – 3 tiếng cho đến khi thấy trám đạt đủ độ mềm thì vớt ra tách hạt, chỉ lấy riêng phần thịt.
Tiếp theo, đặt chõ lên bếp, khi nước trong chõ bắt đầu sôi thì nhẹ nhàng đổ gạo vào, xếp thịt trám lên trên cùng. Khoảng 30 phút là xôi chín, nhấc ra, rưới thêm 1 thìa cà phê mỡ thăn heo rồi đùng đũa tre đánh đều sao cho trám và xôi quyện lẫn với nhau. Món xôi trám ngon nhất khi ăn cùng muối vừng đen hoặc lạp xưởng Cao Bằng. Thông thường cứ khoảng 1 cân gạo nếp sẽ kết hợp với khoảng 2 – 3 lạng trám. Các gia đình có thể tự bảo quản trám theo cách của người Cao Bằng: sau khi om trám đạt đủ độ mềm, cho vào lọ thủy tinh ngâm với dầu ăn rồi cất vào ngăn mát tủ lạnh dùng dần, muốn ăn xôi trám quanh năm, lúc nào cũng có.
Trong mâm cỗ người vùng cao, màu tím hồng của đĩa xôi trám nổi bật giữa những màu sắc của sản vật núi rừng, chỉ nhìn thôi đã ứa nước miếng và muốn xà ngay xuống ăn cho thỏa cơn thèm. Hương vị tuyệt với của món xôi trám sẽ lấy lòng tất cả mọi người, đặc biệt là những thực khách miền xuôi. Nếu có thời gian lên Cao Bằng tham quan những cảnh đẹp núi rừng Tây Bắc, đừng quên tìm cách nếm cho được món xôi trám trứ danh này nhé.
Mèn mén – Cao Bằng
Mèn mén là tên một món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc H’Mông tại vùng núi Tây Bắc. Do điều kiện thực tế phải sinh sống trên các triền núi đá cao, không có đất trồng lúa nên lương thực chính của người dân ở đây bao đời nay là cây ngô. Men mén hay bột ngô hấp được người H’Mông chế biến từ những hạt ngô được trồng trong những kẽ đá trên núi cao.
Mèn mén được coi là món ăn chính của đồng bào dân tộc vùng cao bởi món này được chế biến từ ngô, một thứ lương thực sẵn có, hơn nữa mèn mén có thể để ăn trong ngày hoặc vài ngày khi đi nương, đi rừng. Nhưng để làm được món ăn này, những người phụ nữ dân tộc cũng mất khá nhiều thời gian để chế biến cho được mẻ mèn mén thơm ngon. Làm mèn mén không phức tạp nhưng cũng kinh qua nhiều công đoạn và đòi hỏi sự kinh nghiệm nhất định.
Để làm mèn mén, bột ngô thường xay thủ công bằng loại cối đá hai thớt chồng lên nhau, rất nặng và khó thao tác. Ngô ban đầu được xay tróc hết vỏ, rồi mới xay đến khi thành bột mịn. Công đoạn đồ mèn mén cũng phải thực hiện hai lần. Lần đầu, cho bột ngô vào trõ, vẩy nước vào bột ngô, đảo đều cho tơi ra không dính vào nhau. Ở lần đồ này, phải chú ý lửa sao cho bột ngô được chín đều, cho đến khi nào từ trõ bốc lên mùi thơm nghi nghút là có thể bắc ra được. Lúc này, bột ngô sẽ được đổ ra mẹt, đánh tơi. Như thế lần đồ sau bột ngô sẽ chín kỹ, dẻo và thơm hơn. Ở lần đồ thứ hai, thì cần đồ kỹ hơn lần đồ trước, khi nào thấy mèn mén dẻo, rộ màu vàng, thơm nức là được.
Trong các chợ phiên, mèn mén có thể ăn cùng thắng cố. Còn một món nữa nếu ăn mèn mén không có nó thì mất cả ngon đó là ớt nướng, do điều kiện thời tiết ở vùng cao rất giá lạnh nên người Mông ăn ớt rất giỏi để chống rét, ớt càng cay càng tốt, đúng vị nhất phải là ớt thóc, quả nhỏ xíu như hạt thóc, đem nướng lên giã với muối, ăn cùng với mèn mén cứ gọi là ngon tuyệt.
Trước đây, người Mông thường dùng mèn mén để mang theo khi đi làm nương, rẫy, đi chợ xa… Hiện cuộc sống của đồng bào ngày càng được cải thiện hơn, món mèn mén đã trở thành món ăn đặc sản. Một số khu vực đông dân cư, người Mông bản địa mở quán ăn với thương hiệu mèn mén để kinh doanh dịch vụ, thu hút du khách ghé thăm, thưởng thức món ăn dân dã, đặc trưng này.
Rau dạ hiến – Cao Bằng
Rau dạ hiến – một loài rau dân dã đã trở thành đặc sản Cao Bằng và để lại trong lòng thực khách nhiều ấn tượng khó quên.
Dạ hiến (hay còn gọi là rau bồ khai), tiếng Tày – Nùng gọi là Phjắc diển, thường mọc hoang ở vùng núi đá Cao Bằng. Ðây là loại cây thân dây rất giòn, bẻ dễ gãy.
Thân được chia làm nhiều nhánh to bằng đầu đũa và những nhánh này bò, bám theo các cây thân gỗ gần đấy để vươn lên cao nhận ánh nắng mặt trời. Dù là rau dại, mọc hoang nhưng loại rau này rất hiếm. Rau dạ hiến chính vụ vào khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 7 âm lịch.
Rau được hái về chỉ cần ngắt như ngắt rau muống, rửa sạch là có thể đem xào. Cách xào cũng gần như xào rau muống. Rau dạ hiến xào vừa có vị béo ngậy, lại vừa thơm vị đặc trưng hương của núi rừng.
Khi ăn, ta cảm thấy như bao nhiêu tinh tuý của rau rừng mùa xuân đều tập trung ở thứ rau này. Nếu như ai đã ăn quen, lâu ngày xa quê, rồi bỗng trở về và được ăn rau dạ hiến thì sẽ có cảm giác như mình vừa được thưởng thức “sơn hào hải vị”.
Từ bao lâu nay, rau dạ hiến trở thành một thứ rau đặc sản ở Cao Bằng. Vào dịp xuân hè, ở vùng thị xã cũng như ở các thị trấn, thị tứ, hầu như không có bữa tiệc, bữa cỗ nào là không có đĩa rau dạ hiến xào lẫn thịt bò tươi hoặc lòng lợn, lòng gà…
Trong vài ba năm lại đây, nhiều vị khách quen từ miền xuôi lên Cao Bằng vào dịp từ tháng 2 đến tháng 6, tháng 7 âm lịch đều không quên tìm ăn món phở xào rau dạ hiến.
Quả thực đây là một món ăn lạ và ngon, hình như chỉ ở Cao Bằng mới có. Nhiều người cho rằng đến bữa nếu có món phở xào dạ hiến thì không cần thêm một thứ thức ăn nào khác vẫn ăn đến no được, mà no rồi vẫn còn thèm.
Thưởng thức một lần bạn sẽ bị nhớ món ăn này bởi hương vị của món rau rừng này rất lạ lùng, không giống bất kỳ một món rau đặc sản của Cao Bằng nào khác. Nói là thơm thì không hẳn nhưng với nhiều người thì nó là một thứ hương vị đặc biệt quyến rũ, nó nằm trong nỗi nhớ quê hương của người xứ này khi đi xa và nằm trong nhiều kỷ niệm của những ai đã từng qua đây.
Cá chiên sông Gâm – Cao Bằng
Sở hữu một ngoại hình chẳng mấy đẹp đẽ và có phần đáng sợ. Nhưng ẩn sau vẻ bề ngoài đó, cá chiên sông Gâm đã từng là 1 trong 5 loài cá tiến Vua vang bóng một thời.
Sông Gâm vốn được biết đến là một dòng sông đậm chất trữ tình và lãng mạng. Dòng sông còn là biểu tượng cho vùng đất miền núi phía Bắc. Mỗi du khách khi đặt chân đến đây đều phải trầm trồ, khen ngợi vẻ đẹp tự nhiên này. Sông Gâm được ví như một tấm lụa dài, mềm mại và đầy kiêu sa.
Sông Gâm được bao bọc bởi những khu rừng trùng điệp. Chính vì vậy, đây là nơi sinh sống của rất nhiều loài động thực vật quý. Điển hình chính là loài cá chiên nổi danh một thời.
Cá chiên sông Gâm là một loài cá có đặc tính sinh sống rất khác biệt. Cùng với đó, vẻ bề ngoài của loài cá này cũng rất đặc biệt và ấn tượng. Sở dĩ cá chiên được mệnh danh là đặc sản tiến vua vang danh một thời là bởi vì độ dinh dưỡng của nó. Thịt cá chiên có độ dinh dưỡng tương đương với loài cá trắm đen và cả cá hồi. Ngoài ra, tương truyền rằng ngày xưa, loài cá này thường được đánh bắt để tiến cống cho vua và hoàng tộc.
Bên cạnh mức độ dinh dưỡng cao, thịt thơm ngon thì cá chiên sông Gâm còn rất hiếm và khó đánh bắt. Vừa ngon, vừa hiếm nên cá chiên đã trở thành một đặc sản độc đáo chỉ có tại vùng cao.
Cá chiên sông Gâm có vẻ bề ngoài rất kì dị và không mấy thiện cảm. Da của cá chiên rất dày, màu da không đều mà loang lổ thành từng mảng vàng, đen xen kẽ. Hàm răng của cá rất sắc nhọn có thể gây thương tích cho con người. Phần đầu của cá chiên khá to, bè ra và có râu rất giống với cá trê. Tuy nhiên phần thân cá lại bóng nhẵn và có độ trơn.
Cá chiên thường sinh sống ở những nơi có địa hình hiểm trở như nước siết và có vòng xoáy. Điển hình là loài cá này tập trung nhiều ở gần đáy sông Gâm. Từ đó cái tên cá chiên sông Gâm trở nên quen thuộc đối với du khách.
Cá chiên có đặc tính đi ăn vào ban đêm, ban ngày nằm im trong hang. Thức ăn của cá là tất cả các loài thủy sinh nhỏ hơn nó. Thịt cá có một màu vàng tươi tựa như vừa được ướp nghệ. Loài cá này chỉ có một xương sống chạy dọc từ đầu đến đuôi và không hề có xương dăm.
Lẩu cá chiên:
Cá chiên được cắt lát, phi thơm cùng hành khô, cà chua, sau đó nấu cùng nước dùng được ninh từ xương heo. Nấu đến khi nồi cá chín thì nêm gia vị vừa ăn. Sau đó, đưa nồi lẩu ra một bếp than hồng hoặc bếp ga nhỏ. Cả nhà ngồi quây quần cùng thưởng thức món đặc sản quý hiếm này.
Lẩu cá chiên sông Gâm thường ăn kèm với hoa chuối cắt mỏng, rau cải ngọt, rau cần cùng các loại rau gia vị khác như rau thơm, thì là, mùi tàu. Đặc biệt, thêm một chút măng chua nồi lẩu hấp dẫn hơn, đậm chất vùng cao.Tất cả hòa quyện đem lại một mùi vị rất đặc trưng, thích hợp cho những ngày đông giá lạnh.
Gỏi cá chiên:
Cá chiên tươi, chọn lấy phần thân cá đem đi chiên giòn. Sau đó thái thịt cá thành từng miếng dài bằng đốt ngón tay. Gỏi cá thường được trộn với các loại rau gia vị như: rau quế, rau húng, rau mùi tàu. Thêm vào đó là bắp chuối cắt mỏng ngâm qua nước muối, kết hợp cùng một ít hành tây cắt mỏng. Nếu như thích ăn chua bạn có thể cho thêm xoài xanh vào. Cuối cùng là trộn đều cùng nước chấm và rắc lên trên một ít lạc rang thơm nức.
Gỏi cá chiên sông Gâm là một món ăn rất thích hợp cho mùa hè bởi sự thanh mát của các loài rau. Cùng với đó là những miếng cá giòn tan, thơm nức. Chỉ cần nếm qua một lần chắc chắn bạn sẽ không bao giờ quên được hương vị này.
Nếu như có cơ hội đến thăm vùng đất Cao Bằng thì hãy thưởng thức món cá chiên sông Gâm ở nơi đây nhé! Chắc chắn bạn sẽ có một trải nghiệm không thể nào quên với loài cá đặc biệt này.
Cá Trầm Hương (Bản Giốc) – Cao Bằng
Du khách đi du lịch thác Bản Giốc không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ mà còn có cơ hội khám phá ẩm thực nơi đây. Loài cá này được người dân đánh bắt ở ven sông Quây Sơn và Bắc Vong nên thịt có mùi trầm hương kỳ lạ. Tuy nhiên, loài cá này ngày nay càng ít chính vì vậy nó trở thành đặc sản đối với khách du lịch khi tới đây.
Đây là loài cá ngon trứ danh ở thác Bản Giốc (Cao Bằng). Theo người dân, trước đây ở phía dưới chân thác có rất nhiều cá trầm hương. Họ dễ dàng đánh bắt và bán nhiều ở chợ Trùng Khánh. Tuy nhiên ngày nay loài cá này ngày càng ít đi và trở thành một đặc sản.
Gọi là cá trầm hương bởi loài cá này thường ăn rễ, lá mục của cây trầm hương mọc ven sông Quây Sơn và Bắc Vọng. Chính vì vậy thịt chúng ngon hơn nhiều loại cá nào khác, khi ăn có thể cảm nhận được vị trầm.
Vào mỗi chiều bên dòng sông, nhiều người dân, cả người lớn hay trẻ nhỏ dong thuyền tìm những chỗ có nhiều cây trầm để buông câu. Cá này cũng sống ở những vùng nước sâu. Mồi câu cũng phải là lá trầm, mới mong bắt được loài cá này. Cá trầm hương được câu ngay tại thác Bản Giốc mới là loại ngon nhất, bởi chúng bơi dưới dòng thác nên thịt săn chắc.
Món ngon nhất từ loài cá trầm hương là nướng, vì giữ nguyên được mùi vị của cá, khiến người sành ăn cũng phải trầm trồ. Cá bắt từ sông, làm sạch, mổ bụng rồi nhét thêm một vài loại rau, gia vị như hành, thì là, ớt… vào bên trong, bọc qua bằng lớp lá chuối rồi cho lên bếp than nướng.
Khi chín, cá tỏa mùi thơm nức. Gỡ miếng cá chấm cùng chút nước mắm nguyên chất, cảm nhận vị thơm ngây ngất, phảng phất vị trầm khiến bạn sẽ nhớ mãi.
Ăn gì khi đến Cao Bằng? Trên đây là tất tần tật những món ăn truyền thống ngon, độc đáo của Cao Bằng mà chúng tôi muốn giới thiệu đến bạn khi đến mảnh đất này. Nếu bạn có dịp đến Cao Bằng thì đừng quên thưởng thức những món đặc sản Cao Bằng nổi tiếng nhất mà chúng tôi giới thiệu trên đây nhé.