Tết đến xuân về, không khí háo hức lan tỏa khắp mọi nơi. Bên cạnh việc chuẩn bị những món quà ý nghĩa, việc chuẩn bị mâm cơm ngày Tết cũng là điều mà các bà nội trợ quan tâm hàng đầu. Bạn muốn mâm cơm nhà mình thật đặc biệt, với những món ăn truyền thống thơm ngon? Hãy cùng khám phá ngay những bí quyết nấu ăn Tết để chiêu đãi cả gia đình nhé!
Gói bánh chưng
Bánh chưng không thể thiếu trong những ngày Tết ở cả ba miền. Nhiều gia đình có thói quen tự gói bánh chưng ở nhà, vừa tạo không khí đầm ấm vừa đảm bảo chất lượng. Đầu tiên là công đoạn rửa thật sạch lá dong, rửa từng lá qua nhiều nước rồi lau bằng khăn sạch, sau đó chần lá với nước sôi để diệt nấm mốc. Tuỳ vào thời tiết dịp Tết mỗi năm, nếu trời ấm thì cần 10 lá để bảo quản bánh được lâu hơn còn nếu trời lạnh chỉ cần 6 lá.
Tiếp theo, đãi gạo nếp thật sạch để bánh trong và bảo quản được lâu. Bạn có thể ngâm nếp qua nước tro để nếp mau chín và trong hơn khi luộc, ngoài ra cũng có thể ngâm nếp trong nước có vắt chanh trước khi gói để bánh nhanh chín nhưng không nên ngâm lâu, tránh bị rã thành bột. Luộc xong, vớt bánh chưng, bạn cần phải ép nước để bánh khô, ngon. Bánh tét không cần ép nước nhưng cần rửa qua nước lạnh và dùng tay lăn tròn bánh để bớt nước bên trong.
Mẹo làm bánh chưng màu xanh đẹp
Ngoài việc gói bánh chưng chắc chắn, vuông vắn, tỷ lệ nhân vừa vặn, vài năm gần đây, người ta ưa chuộng bánh chưng có phần nếp màu xanh, nhìn ngon mắt, hấp dẫn hơn. Để có màu bánh xanh, bạn có thể sử dụng nồi tôn (tole) để nấu bánh. Chất liệu này tạo môi trường kiềm để bánh có màu xanh hơn. Đây cũng là cách truyền thống được áp dụng nhiều năm nay ở một số địa phương. Để có màu xanh từ trong ra ngoài, kinh nghiệm dân gian là dùng lá riềng hoặc lá dứa (lá nếp) giã nhỏ, lấy nước trộn với nếp ngay trước khi gói bánh. Ngoài ra, việc này còn giúp bánh có mùi thơm đặc biệt hơn bình thường.
Khi luộc bánh, bạn cũng còn có thể cho thêm baking soda (NaHCO3). Chúng cũng giúp giữ màu xanh cho bánh chưng mà không gây độc hại. Khi luộc được phân nửa thời gian, vớt bánh ra rửa qua nước lạnh, thay nước và luộc tiếp. Cách này giúp bánh xanh và rền hơn. Bạn cũng có thể chèn thêm lá dong dưới đáy và trong nồi để cạnh bánh không bị cháy, ngoài ra cũng giúp nước nấu bánh xanh hơn.
Bóc bánh chưng
Khi bóc bánh chưng trước hết, bạn hãy bóc sạch lá trên một mặt bánh ra. Sau đó, bạn chọn cọng lạt to để tẽ nhỏ ra, nhưng nhớ là không quá mỏng (dễ đứt), quá to (khó cắt). Bạn dùng dây lạt xếp chéo nhau trên mặt bánh rồi lật ngược bánh, tiếp tục bóc lá ở phần mặt sau này. Bạn vắt chéo lạt để tạo thành đường cắt qua thân bánh. Lưu ý, bạn cần nhớ thứ tự dây lạt khi đặt vào, khi cắt chọn dây lạt theo thứ tự ngược lại để tránh cắt lạt chồng lên nhau. Cắt bánh tét cũng áp dụng tương tự, không nên sử dụng dao để cắt bánh chưng, bánh tét vì rất dính.
Giò thủ
Giò thủ là món ăn quen thuộc của người miền Bắc. Thời tiết se se lạnh của tết là thời điểm rất thích hợp để làm món giò thủ. Với ý nghĩa nhà cửa êm ấm, phúc lộc đầy nhà nên giò thủ luôn được bày trong mâm cỗ ngày tết. Bên cạnh đó, đây là một trong những món ăn ngày tết được nhiều người ưa thích bởi sự kết hợp hài hòa giữa các nguyên liệu, khiến cho món ăn dù ăn nhiều nhưng không bị ngán.
Giò thủ là món ăn được kết hợp từ rất nhiều nguyên liệu khác nhau như mộc nhĩ, thịt nạc heo, nấm hương, tai, mũi lợn, và các loại gia vị khác. Muốn món giò thủ được ngon, khi gói, yêu cầu người làm phải gói thật chặt tay.
Dưa hành
Từ xưa, dân gian ta có câu: “thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ” để chỉ những thứ không thể thiếu trong ngày tết. Chính vì thế mà không thể thiếu dưa hành trong danh sách các món ăn ngày tết Việt Nam, đặc biệt là tết ở miền Bắc.
Mặc dù chỉ là món ăn kèm, thế nhưng dưa hành lại chiếm vị trí vô cùng quan trọng trong mâm cỗ ngày tết. Mâm cao cỗ đầy đến đâu nhưng nếu thiếu đi đĩa dưa hành như thiếu đi một phần hương vị tết. Dưa hành chua, giòn và có vị cay nhẹ khiến cho các món ăn tết đỡ ngán hơn.
Khi làm dưa hành, việc chọn hành cũng có những tiêu chuẩn nhất định. Hành phải là hành đã già, củ chắc nịch. Phải chọn loại hành già vì như vậy khi muối hành sẽ không bị ủng hay lên màng meo như củ non. Củ hành phải đều nhau, không được quá to hay quá nhỏ để dễ muối và vừa ăn.
Canh bóng bì lợn (canh bóng thả)
Canh bóng bì lợn (hay còn gọi là canh bóng thả) là một món canh rau củ đặc trưng trong các món ăn ngày Tết miền Bắc. Món canh bóng bì lợn mang ý nghĩa sung túc, đủ đầy trong năm mới như bất kỳ món ăn ngày Tết nào khác. Điểm đặc biệt của món ăn này chính là sự hòa quyện của hơn 12 nguyên liệu và cách nấu vô cùng kỳ công.
Trong 12 nguyên liệu đó, bóng bì lợn, thịt thăn nõn, tôm khô, trứng cút, nấm hương, súp lơ xanh, súp lơ trắng, đậu Hà Lan, cà rốt và gừng là những nguyên liệu bắt buộc phải có. Thêm nữa, nước dùng phải là nước luộc gà thứ 2 thì mới trong và đậm vị. Ngoài ra, khi sơ chế, bóng phải được ngâm trước 2 tiếng cho nở, làm sạch bằng gừng, muối, rượu cho hết mùi. Sau đó, cắt hình tròn cho đẹp rồi ướp cùng nước dùng gà.
Luộc gà cúng
Gà cúng đóng vai trò quan trọng trong mâm cơm Tết. Người xưa quan niệm, gà phải được tạo hình đẹp, da vàng óng, không vỡ nát mới đem lại may mắn cho gia chủ. Bí quyết là cho gà vào lúc nước nguội, sau đó luộc gà trong nước sôi lăn tăn không sủi bọt. Để tạo cho gà có màu vàng óng, trông ngon mắt, tránh tình trạng luộc xong da bị sạm, xỉn màu, khi gà vừa chín tới, bạn vớt ra khỏi nước sôi và ngâm ngay vào thau nước sạch, lạnh. Sau đó, để ráo nước một chút, giã nghệ, cho mỡ gà vào chảo rán rồi cho phần nghệ vào, thêm hành tím, phi thơm, lọc lấy nước. Sau đó, bạn dùng chổi quết một lớp mỏng lên da gà.
Gà cúng Giao thừa cần đạt yêu cầu phải “tọa” vững chãi trên mâm, không bị đổ nghiêng. Bạn nên dùng lạt buộc gập hai chân gà sát vào đùi, dựng đứng cổ gà, hai cánh xòe đẹp. Phần chân gà có thể giấu vào bụng cho gọn. Khi bày biện, bạn xếp gà ngay ngắn, đầu hướng lên trên, cắt dây và tạo hình cho gà ngồi vững, có thể thêm một bông hoa hồng ở mỏ và xếp rau hành xung quanh.
Canh khổ qua dồn thịt
Canh khổ qua dồn thịt là một món ăn thường ngày của người Việt Nam. Tuy nhiên, khi xuất hiện trong bữa ăn ngày Tết, món canh khổ qua này lại mang một ý nghĩa rất sâu sắc. Đó là niềm tin và hy vọng mọi khó khăn trong năm cũ sẽ qua đi, đón một năm mới suôn sẻ và may mắn.
Cách nấu khổ qua dồn thịt rất đơn giản. Bạn cần chuẩn bị khổ qua, thịt băm, nấm hương, nấm mèo, nấm rơm và miến. Sau đó, trộn tất cả các loại nấm đã làm sạch, thái nhỏ hạt lựu cùng với miến vào thịt băm, thêm chút gia vị và ướp cho ngấm. Tiếp theo, bạn cho thịt vào trong khổ qua và ninh nhừ là bạn đã có ngay một món ngon ngày Tết không thể bỏ lỡ.
Sơ chế măng
Canh măng phổ biến trên mâm cơm ngày Tết ở miền Bắc. Khâu sơ chế măng rất quan trọng vì giúp khử bớt độc tố. Bạn dùng nước gạo để ngâm măng rất mau nở và khi nấu lại chóng nhừ. Nếu muốn để lâu, đầu tiên cho măng vào nồi nước đun sôi 30 phút sau đó chuyển sang lửa nhỏ đun tiếp một lát rồi vớt ra, cắt bỏ những chỗ già, rửa sạch. Dùng nước gạo hoặc nước sôi ngâm ăn dần, cứ 2-3 ngày thay nước một lần. Măng có thể nấu sườn, chân giò…
Miến măng gà
Miến măng gà là món ăn ngày tết truyền thống của người Việt Nam. Sự kết hợp giữa 3 nguyên liệu chính: miến, măng, gà vừa đem lại hương vị cổ truyền, vừa tạo ra sự mới mẻ cho người thưởng thức.
Nước luộc gà khiến cho nước dùng thêm ngọt, măng xé sợi mềm, giòn mang một hương thơm đặc trưng. Sự kết hợp hài hòa khiến cho miến vừa mang vị ngọt thanh của thịt gà, vừa có hương thơm hòa quyện của măng là nao nức bao tâm hồn yêu ẩm thực.
Có người cho rằng miến măng gà như một “món ngon tân thời” vừa mang hương vị xưa cũ, vừa mang lại sự mới mẻ cho người thưởng thức. Đây có lẽ là một trong những món ăn tết chống ngán không thể thiếu trong những ngày tết.
Canh măng kho thịt
Chắc hẳn canh măng kho thịt là một món ăn ngây ngất lòng người trong vô số những món ăn ngày Tết Việt Nam. Quên làm sao được cảm giác dai giòn của măng rừng khô hòa cùng hương vị đậm đà, béo ngậy của thịt ba chỉ heo. Trong ngày đầu năm mới, chúng ta sẽ ăn một chút canh măng kho thịt thì mọi sự cả năm đều gặp phúc lợi và may mắn. Trước khi nấu canh, bạn nên ngâm măng khô từ 1 – 2 ngày. Sau đó, cắt thịt ba chỉ khúc vừa ăn rồi xào săn thịt cùng gia vị. Cuối cùng là cho măng vào ninh nhừ. Khi ăn, bạn có thể ăn cùng cơm hoặc cuốn bánh tráng đều ngon.
Tai heo ngâm giấm chua ngọt
Bên cạnh món thịt chân giò ngâm mắm, người miền Trung và Nam cũng cực kỳ mê mẩn món tai heo ngâm giấm này. Thay vì ngâm thịt cùng nước mắm đường, họ chọn ngâm cùng giấm để thịt nhanh lên men, từ đó có hương vị chua thanh khó cưỡng. Lưu ý, bạn phải chọn tai heo tươi, to và cứng thì khi ngâm mới thấm vị nhanh và vẫn đảm bảo dai giòn sần sật.
Xôi gấc
Xôi gấc được nấu từ gạo nếp và có màu đỏ từ trái gấc. Từ xưa, người Việt chúng ta vẫn quan niệm rằng màu đỏ là màu sắc tượng trưng cho sự may mắn, suôn sẻ. Và trong dịp năm mới, sắc đỏ của món xôi gấc trong mâm cỗ tết như mong muốn một năm mới tốt lành, gặp nhiều may mắn. Gạo nếp khiến cho món xôi thêm dẻo. Gấc không chỉ khiến cho sắc xôi thêm tươi mà còn mang một mùi hương thơm nhẹ nhàng, tự nhiên. Mặc dù xôi gấc cũng là một món ăn ngày tết được nấu khá cầu kỳ và tỉ mỉ thế nhưng nó vẫn được mọi người chu đáo chuẩn bị cho mâm cơm nhân dịp năm mới.
Cá kho
Cá kho là món ăn đặc trưng ngày Tết ở cả ba miền. Đặc biệt là cá kho riềng làng Vũ Đại, hương vị đậm đà, cá thấm vị, kho tới độ mềm cả xương, nước xốt mặn ngọt, hơi keo, thơm mùi riềng, thêm vài miếng thịt ba chỉ beo béo.
Thông thường, người ta sử dụng cá trắm, cũng có thể thay bằng cá chép, cá trôi. Cá sau khi làm sạch, cắt khúc, khử mùi tanh bằng muối, chanh, giấm pha loãng hoặc nước vo gạo. Nước màu kho cá được làm bằng đường thắng trên bếp, thêm chút nước. Khi kho, bạn cho hai muỗng canh dầu ăn vào nồi và cho hết phần gừng, riềng, sả và ớt đã sơ chế vào phi thơm trong 3-5 phút. Tiếp theo, cho cá và thịt ba chỉ vào, nêm ít tiêu, hai muỗng cà phê đường, một muỗng bột ngọt, một muỗng canh muối hột, 4 muỗng canh nước mắm và ba muỗng nước màu, cho nước sôi vào xâm xấp mặt và kho. Thời gian kho ít nhất là hai tiếng nhưng càng lâu càng ngon, tuy nhiên, cần canh để tránh bị cạn nước.
Nem rán
Nem rán là một món ăn bình dân, thường xuyên xuất hiện trong mâm cơm của người Việt nhưng lại chứa đựng bao sự tinh tế. Lớp vỏ bên ngoài vàng óng, giòn, bên trong mang hương thơm hòa quyện của thịt băm, các loại rau, củ… Nếu như phải thuyết minh về món ăn ngày tết bạn hoàn toàn có thể lựa chọn món nem rán cho bài của mình.
Một trong những điều làm nên thành công của món nem rán chính là linh hồn của bát nước chấm. Nước chấm có độ chua vừa phải, có thêm tỏi băm, ớt khiến cho món nem rán trở nên hấp dẫn hơn. Nem rán không chỉ là món tết không thể thiếu mà còn là “quốc hồn quốc túy” mang đậm bản sắc văn hóa Việt. Ngày nay, nem rán món ăn nổi tiếng không chỉ trong mà cả với các du khách nước ngoài cũng tỏ ra vô cùng ấn tượng với món ăn này.
Với những chia sẻ trên, hy vọng bạn đã có thêm nhiều kiến thức và bí quyết để nấu những món ăn truyền thống ngày Tết thật ngon miệng. Chúc bạn có một cái Tết an lành và hạnh phúc bên gia đình!