Vùng đất Phan Rang – Tháp Chàm ẩn chứa nhiều nét đẹp văn hóa độc đáo, trong đó không thể không nhắc đến các lễ hội truyền thống. Nơi đây được ví như một “bảo tàng sống” với kho tàng văn hóa đa dạng, được thể hiện rõ nét qua các lễ hội mang đậm bản sắc dân tộc Chăm và Raglai. Mỗi lễ hội là một câu chuyện, là ký ức lịch sử, là niềm tự hào của người dân địa phương, đồng thời là điểm đến hấp dẫn du khách thập phương. Dưới đây là một số lễ hội tiêu biểu tại Phan Rang – Tháp Chàm:
Lễ hội Katê Phan Rang
Katê là một trong những lễ hội quan trọng và mang đậm tính dân gian lớn nhất của người Chăm theo đạo Bà La Môn hiện nay.
Katê là lễ cúng để tưởng nhớ thần Cha (Ngap padhi phuel bilan Katê sak ka yang po yang Amâ), còn Cambun là Lễ cúng tưởng nhớ thần Mẹ. Thần Cha thuộc “dương” còn thần Mẹ thuộc “âm” nên Katê được tổ chức vào thượng tuần trăng (1 tháng 7 lịch Chăm), Cambun được tổ chức vào hạ tuần trăng (15 tháng 9 lịch Chăm), đều được tổ chức ở đền/tháp.
Cứ đến tháng 7 lịch Chăm (khoảng tháng 10 dương lịch) hàng năm, người Chăm Bà La Môn lại nô nức chuẩn bị đón mừng lễ hội Katê. Lễ hội Katê Ninh Thuận diễn ra ở 3 khu vực đền tháp chính của tỉnh Ninh Thuận. Đó là đền Po Ina Nagar ở Hữu Đức – Ninh Phước; Tháp Po Klaong Garay ở Đô Vinh – thành phố Phan Rang – Tháp Chàm và tháp Po Rome ở Hậu Sanh – Ninh Phước trong các ngày 3, 4 và 5 tháng 10.
Katê là lễ hội dân gian đậm đà bản sắc nhất trong kho tàng văn hóa dân tộc Chăm, là bức tranh phác họa đời sống sinh hoạt cộng đồng; nơi hội tụ những giá trị tinh hoa văn hóa của dân tộc Chăm. Ngày nay, Katê đã trở thành một lễ hội mang đầy đủ tính chất “lễ” và “hội”, Katê không chỉ là một nghi lễ hay lễ hội mà nó đã thực sự trở thành ngày Tết đối với đồng bào Chăm. Đây là dịp để người Chăm từ mọi miền đất nước trở về đoàn tụ cùng gia đình, bạn bè, dòng họ.
Lễ hội Cầu Ngư
Nếu như bạn đã biết, đã từng tham gia về lễ hội Cầu Ngư khi tham quan các thành phố biển thì với Ninh Thuận cũng thế. Hằng năm, ngư dân tổ chức lễ hội Cầu Ngư để tưởng nhớ, ghi ơn thần Cá Voi linh thiêng đã và luôn giúp đỡ họ những lúc gặp nguy nan trên biển và cầu cho một năm làm biển bội thu.
Với mục đích cầu mưa thuận gió hoà, thuyền đầy tôm cá, trong 4 ngày, từ ngày 21 đến 24 tháng 6 , Tại Lăng Hải Chữ – phường Đông Hải, ngư dân nơi đây tổ chức lễ hội “Hát mừng Ông cầu ngư-Lăng Hải Chữ. Đây là một trong những nét văn hoá của cư dân vùng biển Đông Hải. Lễ hội “Hát mừng Ông cầu ngư được tổ chức định kỳ 3 năm một lần tại Lăng Hải Chữ, từ ngày 19 đến ngày 22 âm lịch.
Lăng Hải Chữ ở phường Đông Hải, Thành phố Phan -Tháp Chàm, Tỉnh Ninh Thuận được sắc phong từ thời Tự Đức thứ 5, năm 1851. Đến nay, sau gần 170 được sắc phong Lăng Hải Chữ đã được tôn vinh là di tích văn hóa cấp tỉnh từ năm 2003. Lễ hội hát mừng Ông Cầu Ngư ở Lăng Hải Chữ năm nay được chia làm hai phần: phần lễ và phần hội.
Trong phần lễ các vị chức sắc cao niên tiến hành các nghi lễ cầu quốc thái dân an, mùa thuận gió hòa, thu được nhiều sản phẩm trong những chuyến ra khơi đánh bắt. Trong phần hội, ngư dân địa phương tham gia trò chơi dân gian đua thuyền thúng trên vùng biển Hải Chữ và trình diễn múa siêu nhằm tái hiện lại đời sống sinh hoạt của bà con ngư dân, cổ súy cho tinh thần yêu chuộng lao động, cần cù nhẫn nại, vượt qua mọi cam go thử thách, bám biển quê hương của bà con ngư dân.
Lễ hội Nho và Vang Ninh Thuận
Lễ hội Nho và Vang Ninh Thuận được ví như là cầu nối gắn kết người trồng nho với người tiêu dùng, trong đó khách du lịch được xem là thị trường mới đầy tiềm năng.
Ở tỉnh Ninh Thuận, nho được trồng tại khắp các địa phương. Vì vậy, bên cạnh các tour du lịch trải nghiệm khám phá văn hóa, lịch sử, thiên nhiên, việc trải nghiệm các vườn nho gần các điểm du lịch vệ tinh được tỉnh Ninh Thuận chú trọng. Sự đa dạng hóa sản phẩm du lịch kết hợp với sự đa dạng hóa sản phẩm từ nho đã giúp ngành du lịch nơi đây có nhiều khởi sắc với tốc độ tăng trưởng của ngành Du lịch khoảng 10%.
Thành công từ các Lễ hội Nho và Vang đã dần ổn định vị thế cây nho trên vùng đất Ninh Thuận. Qua cây nho, giờ đây du khách không chỉ biết đến một tỉnh Ninh Thuận năng động, thân thiện và mến khách, nhiều nhà đầu tư phát triển du lịch trong và ngoài nước cũng chọn tỉnh này làm điểm dừng chân để đăng ký đầu tư.
Như vậy, bài viết đã đưa chúng ta đi qua một số lễ hội đặc sắc tại Phan Rang – Tháp Chàm. Mỗi lễ hội đều mang những nét văn hóa độc đáo, thể hiện bản sắc riêng của người dân địa phương. Tham gia vào các lễ hội này, du khách không chỉ được hòa mình vào không khí vui tươi, náo nhiệt mà còn có cơ hội tìm hiểu thêm về văn hóa, phong tục tập quán của người Chăm và người Raglai. Hãy đến với Phan Rang – Tháp Chàm để tham gia vào các lễ hội đặc sắc và trải nghiệm những nét văn hóa độc đáo của vùng đất này!