Ngày Tết Nguyên Đán là một dịp lễ quan trọng trong văn hóa Việt Nam, mang ý nghĩa tiễn năm cũ, đón năm mới với nhiều hy vọng tốt lành. Bên cạnh những phong tục truyền thống, người Việt cũng có nhiều điều kiêng kỵ trong những ngày đầu năm mới với mong muốn tránh những điều xui xẻo và cầu mong may mắn. Dưới đây là một số điều kiêng kỵ ngày Tết mà bạn nên biết:
Kiêng quét nhà, đổ rác vào ngày mùng 1
Theo quan niệm dân gian, quét nhà và đổ rác vào ngày mùng 1 Tết sẽ quét đi tài lộc và may mắn của gia đình trong năm mới. Vì vậy, người ta thường dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ vào trước đêm giao thừa và kiêng quét nhà trong ngày mùng 1. Nếu nhà quá bẩn, có thể quét gom vào một góc và hốt đi đổ vào ngày mùng 2.
Kiêng cho lửa, nước đầu năm
Lửa và nước tượng trưng cho sự ấm áp và tài lộc. Việc cho lửa hoặc nước vào đầu năm được coi là cho đi sự may mắn của gia đình. Vì vậy, người ta thường kiêng cho lửa, nước vào ngày mùng 1.
Kiêng vay mượn, trả nợ
Vay mượn hoặc trả nợ vào đầu năm được cho là sẽ khiến cả năm rơi vào cảnh túng thiếu, nợ nần. Do đó, người ta thường tránh vay mượn hoặc trả nợ vào những ngày đầu năm mới.
Kiêng làm vỡ đồ dùng
Làm vỡ đồ dùng như bát đĩa, ly tách vào ngày Tết được coi là điềm báo không may mắn, báo hiệu sự chia ly, đổ vỡ. Vì vậy, mọi người thường cẩn thận hơn trong việc sử dụng đồ dùng trong những ngày Tết.
Kiêng mặc đồ trắng đen
Màu trắng và đen thường được liên tưởng đến tang lễ, sự mất mát. Vì vậy, người ta thường tránh mặc đồ trắng đen vào ngày Tết và ưu tiên những màu sắc tươi tắn, rực rỡ tượng trưng cho sự may mắn, vui vẻ.
Kiêng cãi nhau, nói tục, chửi bậy
Ngày Tết là thời điểm mọi người sum vầy, vui vẻ bên nhau. Việc cãi nhau, nói tục, chửi bậy sẽ làm mất đi không khí vui tươi của ngày Tết và mang lại những điều không may.
Kiêng xông đất nếu không hợp tuổi
Theo quan niệm dân gian, người xông đất đầu năm có vai trò quan trọng trong việc mang lại may mắn cho gia đình. Nếu người xông đất không hợp tuổi với gia chủ thì có thể mang lại những điều không may mắn. Vì vậy, người ta thường chọn người thân, bạn bè hợp tuổi, có tính cách vui vẻ, hòa đồng để xông đất.
Kiêng khóc lóc, buồn bã
Ngày Tết là ngày vui, mọi người đều mong muốn đón một năm mới an lành, hạnh phúc. Việc khóc lóc, buồn bã vào ngày Tết được coi là mang lại những điều xui xẻo.
Kiêng cắt tóc
Một số người quan niệm rằng cắt tóc vào ngày đầu năm sẽ cắt đi vận may của mình.
Kiêng xông đất nếu có tang hoặc nặng vía
Theo quan niệm dân gian, người có tang hoặc người nặng vía (khó tính, hay gặp chuyện xui xẻo) không nên xông đất vào đầu năm mới, vì có thể mang lại vận xui cho gia chủ.
Kiêng ăn một số món ăn ngày tết (tùy vùng miền)
Các món ăn kiêng kỵ phổ biến (chung cả nước)
- Thịt chó: Quan niệm dân gian cho rằng ăn thịt chó vào đầu năm sẽ gặp xui xẻo, đen đủi. Vì vậy, đây là món ăn kiêng kỵ hàng đầu trong ngày Tết ở nhiều vùng miền.
- Mực: Câu nói “đen như mực” đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt. Do đó, mực cũng là món ăn bị kiêng kỵ trong ngày Tết với mong muốn tránh những điều không may.
- Thịt vịt: Nhiều người quan niệm ăn thịt vịt vào đầu năm sẽ gặp những điều “lạch bạch”, không suôn sẻ trong công việc và cuộc sống.
- Mắm tôm: Mắm tôm có mùi khá nặng, một số người cho rằng ăn mắm tôm vào ngày Tết sẽ mang lại những điều xui xẻo, ô uế.
- Trứng vịt lộn: Mặc dù là món ăn bổ dưỡng, nhưng trứng vịt lộn lại mang ý nghĩa “lộn xộn”, không may mắn, nên cũng thường bị kiêng kỵ vào ngày Tết.
Kiêng kỵ theo vùng miền
-
Miền Bắc:
- Cá mè: Một số người miền Bắc kiêng ăn cá mè vào ngày Tết vì cho rằng cá mè tanh, mang lại điều xui xẻo.
- Tôm: Có nơi kiêng ăn tôm vì sợ “đi giật lùi” như tôm, ám chỉ sự thụt lùi trong công việc và cuộc sống.
-
Miền Trung:
- Ớt: Một số người miền Trung kiêng ăn ớt vào ngày Tết vì sợ gặp những điều cay đắng, khó khăn.
-
Miền Nam:
- Chuối: Tiếng “chuối” phát âm gần giống với từ “chúi” (chúi nhủi, xuống dốc), mang ý nghĩa không may mắn, nên nhiều người miền Nam kiêng ăn chuối vào ngày Tết.
- Cam, lê: Tương tự như chuối, “quýt làm cam chịu” hay “lê lết” là những cách nói ẩn dụ mang ý nghĩa không tốt, nên cam và lê cũng thường bị kiêng kỵ ở miền Nam.
- Sầu riêng: Một số người miền Nam kiêng ăn sầu riêng vì sợ gặp những điều rủi ro, không may mắn.
Lưu ý:
- Những kiêng kỵ này chủ yếu dựa trên quan niệm dân gian, truyền miệng từ đời này sang đời khác. Không có bằng chứng khoa học nào chứng minh những điều này là đúng.
- Mức độ tin và thực hiện những kiêng kỵ này cũng khác nhau tùy theo từng gia đình, từng vùng miền.
- Điều quan trọng nhất trong ngày Tết vẫn là giữ gìn không khí vui vẻ, hòa thuận và sum vầy bên gia đình. Việc kiêng kỵ quá mức có thể gây ra những bất tiện và làm mất đi niềm vui của ngày Tết.
Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về những điều kiêng kỵ ngày Tết và có một mùa Tết an lành, hạnh phúc.